Ka Leo o ka Lahui, Volume II, Number 1362, 23 December 1895 — HE MOOLELO KAAO HAWAII NO KA Puhi o Laumeki. KA MEA I LIKE ME KA ILIO PUAAPUALENALENA [ARTICLE]

HE MOOLELO KAAO HAWAII NO KA Puhi o Laumeki.

KA MEA I LIKE ME KA ILIO PUAAPUALENALENA

Ka mahele elua - a me ka huli hope ana o ka Mokumeha huakai hele me ka Puhi Laumeki - mai Koolauloa, Waialua, Waianae - a hiki i Ewa. (Hoohenoia no Ka Leo.) I keia mau la e ukukuhi nei i ka anae i ka po a me ke ao ma Laiemaloo, oiai ka i'a ke hoomau nei no i ka holo mai Ewa mai, no ka mea ua hele mai la no ke kumu o ka anae i Laiemaloo ka puhi Laumeki ka mea e ai alai na momona ola mau makua o lakou me he ilio kupalu ala ke ano ma ka malama [illegible] Aia i kekahi mau la mahope iho o ko Mokumeha makaukau ana e hoi mai Laiemaloo mai, me kona hanau mua Laumeki. Aia nae oia ke lohe ala i na olelo a kekahi poe kanaka i ke ano i ka nui hewahewa o ka anae o ku mau nei i ka po a me ke ao, no ka mea, no ka mea, ua maa na kanaka i ke ano o na i'a ku. E like me ke aku, [illegbile] alalauwa, uwiuwi a me kekahi mau ano i'a e ae, a ua hiki hoi ia lakou ke koho ma ka olelo ana. Aia he haawina ka ke Akua e hiki mai ana, a pela no me na i'a nui o ka moana komo loa iloko nei o ka aina a pae loa mai la ma kapa

kahakai a me na wahi muliwai. E like me ke komo ana o kela i'a nui he Kohola ma kahi muliwai o Waimalu o Ewa ae nei ma ka luai ana mai ia Naulamaihea he kanaka mai Tahiki mai ka mea i like pu me Jona i hoike ia ma ka buke nui O na ano a pau o na i'a nui momona e pili ana a pae i kahakai a ike ia e kanaka e hoomanao iho e ka mea heluhelu. He Kuula ai ole ia he pohaku ia a me kapahi aku a me ka leho. O ka pae ana o ke kohola ma na aekai o ka aina nei, he i'a kapu loa kela na ke aliiai moku wale no a me kona mau alii, a oia hoi ka mea i olelo ia ai, "he palaoa pae."

A mai ka niho mai oia i'a nui i hana ia ai e ka poe kahiko i lei palaoa me ka lauoho i lei no na 'lii. Pela no keia puhi Laumeki ma kona ano kupanaha ma ka hanau pu ana mai me ka mea kino kanaka maoli mailoko mai o ka pohaka o Kaohai. E kala mai e ka mea heluhelu i keia mau hoakakaka ana a ka mea e kakau nei i keia moolelo Hawaii. I keia manawa a Mokumeha e lohe nei i ka olelo a kanaka, ua lo- he hou mai la oia i kekahi olelo a kekahi kanaka lawaia nui o ua Ko-

olau loa ala e noho ana ma Kaipapau o Makalii kona inoa, ua kai ae la oia i kahi o keia anae holo i hele mai ai no Honouliuli Ewa mai la i'a. Eia la he puhi ka mea nana i lawe mai i keia anae, a ina he hoi ana ua puhi nei me ke kanaka alaila o ka nalowale no ia o ka anae i o kakau nei, aia no a hiki i na la o keia mahina. Alaila o ka holo hou ae la no ia o ka anae mai Ewa mai, oiai ua paa ka pohaku i ka aekai o Laiemaloo ke kumu o ka i'a e hiki mai ai me keia mua aku ai ka kakou mau pua aku. O na manao, na mea hou, na mele, na kanikau a me na hoolaha e hoouna pololei mai ma ka inoa o ka Lunahooponopono o KA LEO, aole ma kekahi inoa e ae. O na kauoha nupepa a pau, e pili ana i KA LEO, e hoouna pololei mai no ia ma ka inoa o ko makou Puuku, a pela hoi na hookaa dala ana, ma kona inoa wale no e mana ai, aole ma kekahi inoa e ae.

I®®°* E hele e kuai i ko ou- ! »k(Ou laau lapaau ma kahi o ka H«,i o Hobroii4 kilii o Alanui Moi ame Papu. E kuai ana lakou he a hiki i ]$q 30 pahaneri kene\a malalo iho o na j mea kuai e ae. E lielueelu ! i ka lakou hoolaha hōu o kew i«, i ike ai oukou i naolelo hoakaka» e alakai ana i kahi e hoemi mai ai i na lilo no na laau lapaau, a me na jpea ku : ai e ae, wai-ala, kopa-ala, a pela aku. He oiaio he emi maoli no na mea kuai o keia hui.